Synagoge Winsum

Stichting Behoud Synagoge Winsum

Familie Jakob de Vries

Jacob(1843) was opgegroeid op een grote boerenplaats in de buurtschap Groot Wetsinge,die sinds 1831 eigendom was van zijn grootvader. Toen zijn vader Comprecht in 1867 overleed, bleven zijn moeder Roosje Cohen en zijn broer Izaäk op de boerderij.In 1879 gingen de broers naar Winsum; moeder Roosje verhuurde de boerderij verder tot 1884.

michiel_en_agatha sophius_en_israelJacob, inmiddels 41 jaar, trouwde met de 24 jarige Sophia van der Klei in 1885. Zij kregen vier kinderen, Rozette (1886), Michiel (1888), Izaäk (1890) en Mina (1892). Jacob staat in de burgerlijke stand geboekt als reiziger en slager. Hij is echter vooral bekend geworden als de uitvinder van OPWINZA, de oprechte Winsumer Zalf, een middeltje tegen bloedzweren en steenpuisten. Hij maakte staafjes van paardenvet in de keuken en verkocht ze in bedrukte blikken buisjes. Ze woonden in de Schoolstraat, hoek Oosterstraat Rozette ging, toen ze 16 was, naar Groningen. Later trouwde ze in Groningen met fotograaf De Lange. Hun jongste dochter Mina trouwde in Winsum met Lazarus de Vries uit Sappemeer. Jacob en Sophia lieten in 1928, Jacob was toen 85 jaar, een huis bouwen in de Tuinbouwstraat, nummer 15.

michiel_en_ellie sofietje jacob_cHun oudste zoon Michiel was toen al de deur uit. Hij trouwde in 1925 met Agatha van Zuiden. Ook zij hadden een huis laten bouwen. Een grootlijkende winkel, annex woonhuis kwam in de Oosterstraat, nu nummer 20, tot stand, tegenover de plek waar hij vroeger woonde. Ze verkochten manufacturen en aanverwante artikelen. Michiel was de meeste tijd op stap met een zwaar beladen transportfiets, met doeken en lapjes. Hij had vaste rondes, want geregeld, zo om een week of zes, kwam hij met zijn koopwaar bij de boerderijen langs. Michiel en Agatha kregen twee zoons. Israël, de oudste, werd in 1926 geboren en zijn broertje Sophius in 1927. De jongens zijn nog voor de oorlog naar de Openbare school geweest. Bekend is, dat de oudste een vervolgopleiding heeft gehad. In de oorlog ging in 1941 gedwongen naar de joodse school in Groningen.

Izaäk, de broer van Michiel, trouwde in 1931 in Winsum met Ellie Oudgenoeg uit Leek. Eerst woonden ze in de Schoolstraat, later gingen ze naar het huis van Jacob en Sophia, die verhuisden naar een kleiner huis aan de overkant, op nummer 6. Izaäk zette de fabricage en de verkoop van de zalf voort. Izaäk is bekend geworden om zijn rokerij van paardenvlees. Het vlees werd aangevoerd in vaten door een beurtschipper, het werd behandeld in de schuur en gerookt in een hok in de tuin.

Izaäk en Ellie kregen twee kinderen: Sophie in 1931 en Jacob Comprecht in 1935. Sophietje was rijk, vonden de buurkinderen. Ze had pijpenkrullen in plaats van kort haar en al jong een echte fiets.Van Jacobje herinnerde men zich weinig.

De oorlog was een nachtmerrie voor de familie de Vries. In oktober 1940 werden joodse bedrijven onteigend en waren de gezinnen brodeloos. In 1941 werden ze als jood geregistreerd en mochten de kinderen niet meer naar school en kwam er een reisverbod. Het zijn maar voorbeelden van de maatregelen, die maand op maand volgden. Michiel had een slechte gezondheid. Van hem is bekend, dat hij foeterend in de rij stond in het Gemeentehuis, om een vingerafdruk te laten maken. Grootmoeder Sophia trok bij haar schoondochter Ellie in. Die liet grote leren zakken bij de schoenmaker maken om lijfgoed te kunnen meenemen. De vervolging van de joden bracht hen in een angstig isolement. Dat Izaäk als werkeloze naar een werkkamp moest is niet opgemerkt. Hij is in de zomer afgevoerd naar Westerbork en met een der eerste treinen, op 16 juli 1942, naar Auschwitz gedeporteerd.

De achterblijvende familieleden, vier volwassenen en vier kinderen, zijn midden november 1942 per trein naar Westerbork vertrokken. Op 20 november 1942 werd en Ellie met Sophietje en de kleine Jacob naar het vernietigingskamp Auschwitz afgevoerd. Op 12 december volgende Michiel, Agatha, Israel en Sophius. Grootmoeder Sophia moet ziek zijn geweest. Zij werd 16 februari 1943 naar Auschwitz gebracht. De treinreis duurde toen drie dagen. Allen zijn omgebracht.

Synagoge Winsum © 2013 by NLvdW Frontier Theme